Η πουτάνα η ζωή

1295922_tzimis4α

«Σεξ, φαΐ, σκατά και ύπνος,
εργασία και χαρά,
μια ζωή να περιμένεις
να γαμήσεις στην ουρά.
»*

Άκουγα τη «Σουζάνα» του Πανούση και μ’ έπιασαν τα υπαρξιακά μου. Δηλαδή: πού πήγε ο Τζίμης Πανούσης; Που δεν είναι πια εδώ να γράφει στίχους, και να μας σκαλίζει αυτά που δε θέλουμε να μας σκαλίζουνε – πού πήγε; Κι όλα αυτά που είχε μέσα στο μυαλό και τα ΄κανε στίχους, και τα ΄κανε τραγούδια, πού πήγαν; Όλα αυτά που είχε μέσα του αυτός ο άνθρωπος, που γέμιζαν περισσότερα από το σώμα, τη μορφή με την οποία εμφανίστηκε σ’ αυτή τη ζωή, που ξεχύνονταν έξω από τα όρια και τα περιθώρια της φυσικής υπόστασης – χέρια, πόδια, κορμός, κεφάλι – που ονομαζόταν Τζίμης Πανούσης, όλα αυτά που ήταν – πού πήγαν; Πού είναι τώρα; Τα πήρε μαζί του φεύγοντας, ή αυτό το «έφυγε» που λέμε είναι απλά ένας κούφιος ευφημισμός, για να δικαιολογήσουμε μια απουσία αδικαιολόγητη; Αλλά η απουσία εδώ δε συνεπάγεται, απαραίτητα, παρουσία αλλού, ενώ το «έφυγε» υπαινίσσεται πως πήγε κάπου. Πού; Πού πάνε όλοι αυτοί που φεύγουν; Κι τί γινόμαστε εμείς χωρίς αυτούς, πώς γεμίζουμε τα κενά τους; Η αλήθεια είναι πως δε μπορώ, αυτή τη στιγμή, να διαχειριστώ έναν κόσμο όπου δεν υπάρχει πια ο Πανούσης, κι εγώ πατάω ένα κουμπί στο κινητό μου και τον ακούω, παρ’ όλα αυτά, να τραγουδάει «η πουτάνα η ζωή».

Η αλήθεια είναι πως δε σκέφτομαι τον Πανούση. Από ‘κει ξεκίνησε, δηλαδή, αλλά είναι όλα τα κενά, όλες οι απουσίες οι αδικαιολόγητες που ήρθαν τώρα να με βρούνε. Είναι όλοι αυτοί που έφυγαν για κάπου και μας κληροδότησαν – αν όχι στίχους και τραγούδια ηχογραφημένα – αγγίγματα και λόγια και σιωπές, μια κάρτα χριστουγεννιάτικη και μια συνταγή για σωφρίτο, βλέμματα, απογεύματα στο μπαλκόνι, στιγμές, ώρες, μέρες ολόκληρες, χρόνια μιας παρουσίας εδώ που όριζε, με μια γραμμή διακεκομμένη, το σχήμα της ζωής μας. Είναι και που χτες το βράδυ είδα πάλι τη γιαγιά μου στο όνειρό μου: δεν είχε πεθάνει τελικά. Ήταν εκείνη, ολοζώντανη, με το χαμόγελο το λίγο πονηρό, και το κραγιόν στο χρώμα που φορούσε πάντα, και τα μαλλιά φτιαγμένα όπως τα ‘θελε, με μπικουτί αποβραδίς· ολοζώντανη: παρηγορητικά, περιπαιχτικά εδώ, σαν τη φωνή του Πανούση στην κουζίνα μου – μύρισα μέχρι και το άρωμά της, αλλά δεν την πλησίασα. Κάπου μέσα στο μαγικό, λυτρωτικό κόσμο του ονείρου ήξερα πως δε μπορώ πια να τη φτάσω, κι ας μου χαμογελάει και μου γνέφει να ‘ρθω κοντά. Είναι αυτό το απροσπέλαστο, όλο αυτό το αδιανόητο του όχι εδώ, μιας απουσίας απόλυτης κι ολοκληρωτικής, που δε δικαιολογείται όσο έλλογα κι αν την επεξεργαστείς. Όσους ευφημισμούς κι αν εφαρμόσουμε, τα κενά παραμένουν. Κι ας ξέρουμε απ’ την αρχή για το τέλος, και πως το κάθε «έρχομαι» υπαινίσσεται κι ένα «φεύγω».

Κι όταν φεύγουν, άμα φεύγουν – πού πάνε; Κάπου άλλου ή πουθενά; Και ποιο από τα δύο, ποια εκδοχή της απουσίας προτιμάμε; Ποια αντέχουμε περισσότερο; Δεν ξέρω. Το μόνο που ξέρω αυτή τη στιγμή είναι πως μου λείπει ο Πανούσης κι η γιαγιά μου. Αυτό είν’ η αλήθεια.


* Τζίμης Πανούσης, “Σουζάνα”, 1985
> https://youtu.be/G1vl1v01Ui4

Φωτογραφία: Lifo

On the development of the port of Kamares

kamares2

Given the heated debate concerning the future of the port of Kamares, and the petition to stop the current development plan from being implemented, I feel it is only fair that our non-Greek-speaking friends who are involved, in one way or another, should have access to as much information as possible, in order to gain a more fully-rounded, informed understanding of the project and its implications for all of us, residents and visitors alike. Putting my own personal bias aside, and on my own initiative, I have translated a response written by Giorgos Troullos, the former president of the Port Fund of Sifnos (the organisation responsible for the port development plans), which may answer some questions and, perhaps, clarify certain misconceptions that are, presumably, colouring our opinions.


The translation of the original response by Giorgos Troullos follows. For Greek, please scroll to the bottom.


Dear residents and friends of Sifnos,

In light of what has been going on recently with regards to our port, and given that the process has stagnated on all levels, I would like to call upon all of you to come together to bring this project to completion. From the bottom of my heart and with a sense of duty, I will try to express, as plainly as possible, certain truths about the project itself, and the devastating consequences of its failure.

As president of the Municipal Port Fund of Sifnos, during the last two terms of the municipal council, I made it my priority to see this project through. The first battle we fought was to secure the mildest possible intervention upon the environment, and it took us approximately five years to demonstrate that the new plan would deem the port capable of meeting both present and future demands.

Below is the original plan put forward by the Region of the South Aegean, which was rejected by the Port Planning & Development Committee (ESAL), in contrast to the current plan, which has been deemed compliant with environmental terms and approved by the ESAL, overcoming what is arguably the most difficult bureaucratic hurdle of the entire process.

Let’s take a look at the current situation at the port. We have a narrow entrance at The Old Captain, from where a seafront zone, about 10 metres wide, extends all the way to the old pier. This terrestrial area, which is managed by the Port Fund of Sifnos, is occupied by a four-metre-wide road, and the outdoor seating areas / pergolas of the seafront businesses, which take up the remaining 5-6 metres. The Port Fund of Sifnos is responsible for ensuring the compliance of all port infrastructures with the applicable terms for its smooth operation, the safety of pedestrians and vehicles, the availability of the maximum possible services for visiting vessels and ships, their passengers, their crews, and a number of other issues that arise from the relevant legislation.

The nine-member board of the Port Fund of Sifnos is tasked, each year, and upon application, with renting out the spaces directly opposite the beachfront businesses, with all the risks that this entails due to the non-legal nature of the permanent structures (pergolas), as well as the lack of safe access to the port. Up until the very last year of our service, we never hesitated to weigh our own legal protection and convenience against a huge Pandora’s Box that would burst open and destroy, in addition to the site and its character, numerous people who struggle, within the restraints of the tourist season, to cover their needs for the entire year.

Hand on my heart and with the help of Our Lady Chrysopigi, we made it through nine years managing to hold off what I would describe as a disaster; but now the time has come for me to ask for help to SAVE our port. Our first move, always with the unmitigated support of the port authorities, was to install a sign prohibiting the entry of vehicles to the port, and place an officer of the Port Police at a spot outside of our jurisdiction, as well as several more within the terrestrial area, to regulate traffic during peak months, at the time of arrival and departure of ships. This summer, however, proved conclusively that these measures are not enough, and they are not enough for the simple reason that needs are increasing, and the island has become a much-loved destination that attracts an ever-growing numbers of visitors. To give an example: when Dionysios Solomos and the Speedrunner arrive at the same time, the vehicles and trucks take up the entire length and width of the seafront zone, causing delays in the ships’ arrival and departure, and severely endangering pedestrians.

Some might say the solution is to change the schedules so no two ships arrive at the same time. But it doesn’t work that way, unfortunately. It is absurd to expect every ferry company to adapt their schedule according to the needs and idiosyncrasies of each port. Quite the opposite: it is the ports that ought to be suitably equipped to receive the ships at their scheduled time of arrival. Besides, we mustn’t forget that our port infrastructures were build in the late 1980s, when Sifnos received a maximum of 20,000 visitors, whereas now that number is in excess of 120,000.

“Avast,” we used to say on the board – a little more patience: the port development project is underway, things will get easier, the pergolas will be legalised, the spaces will be rented out without the fear of something going wrong. Honestly, we had come so far with the project that, if the Region and the Technical Works Authority hadn’t brought it to a standstill for an entire year, we’d even be looking at starting the works within 2019, or 2020 at the latest. That, of course, is another story, and one I will not go into at present; I prefer to keep to the facts.

Let’s assume, then, that the new board of the Port Fund, upon seeing that the project has run aground – as is the desire of all those who are striving, by any lawful and unlawful means, for its failure – and given that it [the board] also needs to act within the law and in accordance with the relevant provisions, decides by majority to not rent out the spaces opposite the businesses, but to use them, instead, to create the required road infrastructures. This would result in two 3.5 metre wide lanes of traffic, and a 4 metre wide pedestrian walkway; Antonis would no longer set his pottery out to dry by the Old Captain, the Italian [Da Claudio] and Panos [Kamaron] would have to keep within their yards, and a metre of width would be shaved off the square up until the No Entry sign.

That, dear friends, would place a band-aid on the problem, but it doesn’t provide a long-term solution. At this point, I’d like to put another thought to you: if it comes to the worst-case scenario that we all wish to avoid, the district attorney is likely to take immediate action, meaning, on the one hand, that the board would be accountable for its non-compliance with its obligations for the efficient operation and safety of the port and, on the other hand, that the right to rent out the seafront spaces would be automatically revoked, the pergolas would be taken down (which, I repeat, are illegal), and the entire terrestrial zone would be assigned to the use of vehicles and pedestrians.

Some might say: are you threatening us now? Believe me, I have lived with this for nine years, and I know how likely it is to happen. Someone else might say: why didn’t you legalise the pergolas in all that time? The answer is that, in planning a new port, all these procedures must run at the same time, once the final layout has been agreed upon and approved, or we’d constantly be moving the pergolas to different positions.

This brings us to an important question that we need to put to all those who love Sifnos, and who want it to stay pure and unspoiled, without infrastructures – just enough to accommodate us and our friends. Imagine Kamares without the seafront restaurants, imagine Kamares serving only the arrival and departure of travellers (visitors and permanent residents alike); worst of all, think of the seafront cafes and restaurants, having to seat all their customers indoors.

Would you like to talk about the financial ruin of those people? Around ten businesses, employing on average 5 members of staff each – so that’s 50 people plus their families. I do wonder whether Laura, Mark, Johan, Carlo, and all those who are signing petitions to stop the development of the port or appeal to the Council of State, will support these people financially. And, just FYI, the report resulting from the latest Port Facilities Safety Drill deems our port non-functional, unsafe, and dangerous to cruise ships, ships within the harbour, and their passengers, as well as anyone moving within the terrestrial zone of the port.

Now let’s take a look at how the proposed plan helps the port, to what extent it affects it, and whether, ultimately, it strips Kamares of its quaintness and its charm. From the point where the No Entry sign is installed and up until the end of the square, the road will be broadened by 1.5 metres, and a small part of the yard of the Old Captain bar (as granted by the Municipality and the Old Captain, respectively), to create two lanes of traffic into and out of the port.

From the Old Captain and progressively up to the point where the large jetty begins, there will be an extension of 10 metres. (It was our aim, and our proposal to the designer during the final planning stage, to gradually deepen the sea from the beach up to and around the old pier, so that we can once again enjoy the quaint Kamares of the 1970s, when the fishing boats would be docked right in front of the restaurants.) Let me clarify, at this point, that the shapes that appeared in the drawings and which some assumed were boulders, have absolutely no bearing on the final plan, which allows for several options regarding the aesthetic aspects of the project and the materials that will be used.

In addition, there is a rumour going around that there will be a cement road in front of the cafes and restaurants on the beach. This is a huge misconception; as we have explained repeatedly, in order for the plans to be approved, they needed to include a walkway for pedestrians entering and leaving the port, due to the narrowness of the road and the unfeasibility of constructing a pedestrian walkway between the Old Captain and the car park. The designer gave this feature the same colour as the other extensions to the port, but it has never been specified that this will be made of concrete, or any other material, for that matter. Again, the final plan will determine the material for its construction; our proposal was for a 3-metre-wide wooden walkway, leading to the back of the car park, by the disabled parking and toilet. I repeat: this is just a formality. There’s hardly going to be someone standing in front of the Old Captain and directing pedestrians along the beach. People will walk where they want to, at their own risk, but, in compliance with contemporary port planning, where pedestrians have priority, they will have the choice of a safe route.

So let’s imagine, from the Old Captain and up to the old pier, a pedestrian walkway around 2-2.5 metres wide, then a 3.5 metre lane of traffic, a reservation of 1.5 metres (preserving the existing trees), another 3.5 metre lane of traffic, and then the area (6 metres) that will be rented out to the seaside businesses. And finally imagine, right along the sea, a pedestrian walkway (4-5 metres), nicely-lit, with benches and little boats moored all along; a pleasure for visitors and locals alike, to stroll along safely, and enjoy their coffee or their meal with a view of the sea, rather than a road full of cars and trucks. That’s my dream for Kamares: more beautiful, more organised, more picturesque and much safer than it is today.

Past the old pier, the two-lane road, the reservation, and the pedestrian walkway extend up to the main jetty, with the addition of a 2.5 metre strip to facilitate the landing of yachts, etc. The large jetty, in turn, will be extended progressively, from a point roughly halfway along the existing shelter, by about 25-30 metres westwards, in order to accommodate ships of a larger draft, and more than one at a time, if need be. Subsequently, the side of main jetty facing towards Agia Aikaterini will also be extended, in turn, by approximately 30 metres allowing – under normal weather conditions – for the safe docking of a third ship. Most importantly, however, this extension will create a temporary parking space to accommodate all vehicles awaiting embarkation, thus clearing the road for vehicles exiting the ships to drive out of the port unhindered, and providing safe passage for pedestrian passengers along the walkway.

Passengers due to embark will wait within the new shelter. (There is potential, here, with the support of the Municipal Port Fund, and in consultation with our excellent local architects, to create a true work of art, designed and equipped to meet all contemporary needs.)

At this stage, my friends, we should have already reached a conclusion and mutually agreed not only to proceed with the creation of the above infrastructures, but also to take it a step further and create a small marina as well. On this issue, I am fully in agreement with the view of Gina Stavraki Papapavlou, who took the trouble to draw up the designs for the Municipal Port Fund free of charge (see plan, below), because, as we all know, the available mooring spaces are taken up by our permanent friends in the summer, leaving little to no space for visiting boats. The marina will also provide protection for the boats during the winter months, which are placed at bigger risk by the south-eastern winds of that season than the south-western ones that prevail at other times. And let’s not forget the new boat slip that will be created as part of the development plan, allowing for the launch and recovery of larger boats.

Most importantly, the plan includes counter-regulatory works at Pera Panta, with a submerged breakwater, which will clearly marked but not be visible. This, according to the calculations of the designer, will help prevent erosion along the coast, and gradually restore it – in contrast to what happened in Plati Yialos.

Overall, what we are dealing with is a 10-metre extension along the seafront, and a 30-metre extension of the jetty. Is that quite as terrible as has been suggested? Does it take up any part of the beach? Is there that much concrete? Or could it be, perhaps, that Kamares will become even more beautiful? Isn’t it finally time to create an elegant, contemporary port for our island, just like all the other islands in the Western Cyclades have done?

Some might say: but is there no other solution? There have been suggestions aplenty: a tunnel boring machine, a road through the mountain, a road at Flambouro, a new port at Agia Marina… Yes: everything is possible, and everything could be done – in theory. But let’s not forget that we live in Greece; which organisation will fund projects amounting to several million euro? Because any other solution would be more costly than the current one. Who will give such an amount to our little Sifnos of 2,500 residents? And why would they when – according to PEPEN (the Union of Masters of the Greek Merchant Marine) – all of our ports, with very few exceptions, are deathtraps. If you ask me, sure, I would also prefer to have the port to Fanari and the road through the mountain. But, even assuming we managed to get the funding, which is more than unlikely, imagine what sort of process we’re talking about, to start everything from scratch: surveys, designs, approvals, consultations… We’re looking at a minimum of 7-10 years, at best. Especially given that the current plan we’re trying to implement, with the mildest possible intervention upon the environment, has been 30 years in the making.

And then, who says there won’t be objections to that as well? It’s pretty much a certainty, in fact, as it seems to me that the objective is to do nothing, to please those who like things just as they are, and destroy all of us who have invested, in one way or another, in the island.

I even overheard some woman saying “my clients told me that if you change the port we won’t be coming back, because we like Sifnos the way it is”. I don’t know what your clients are saying, madam, but whenever I do transfers to and from the port, and we get caught up in the congestion and the chaos, my clients laugh; and they’re certainly not laughing because they are amused – they’re laughing at our incompetence.

What I have tried to do here is put down certain facts, in the hope of helping to clarify the situation for those who are uncertain of the necessity and implications of this crucial infrastructure for our island. It is now my hope that the Region gives us the go-ahead to move forward swiftly, and draw up the final plan, which will include all the suggestions made by the majority of the Municipal Council of Sifnos. And, going forward, we are more than willing to consult with all the relevant organisations, and even organise a public presentation for the citizens – and then we can all make an informed decision. But, for the sake of all of us, let’s not condemn this plan; we won’t have another opportunity to fix our port. And if we let this one pass us by, it will be too late, and we’ll be watching the ships going by in the distance, and crying at our own stupidity.

[The two images above and below show the original plan proposed by the Region, and the current one (as it evolved after a 5-year battle), and which includes Gina Stavraki Papapavlou’s design for the marina.]

kamares1

Δεδομένης της συζήτησης και της αγωνίας, που ολοένα και εντείνεται, σχετικά με το λιμάνι της Σίφνου και το μέλλον των Καμαρών, και με αφορμή και την τρέχουσα προσπάθεια συλλογής υπογραφών (μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας) για τη μη-εφαρμογή του προτεινόμενου σχεδίου, η οποία έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις, θετικές και αρνητικές, θεωρώ πως είναι σωστό να έχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι (ανεξαρτήτως καταγωγής και γλώσσας) πρόσβαση σε όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες, έτσι ώστε να είναι σε καλύτερη θέση να σχηματίσουν μια πιο ολοκληρωμένη άποψη για το προτεινόμενο έργο και τη σημασία του για όλους μας, μόνιμους κατοίκους και επισκέπτες. Αφήνοντας στην άκρη την προσωπική μου οπτική, ανέλαβα με δική μου πρωτοβουλία να μεταφράσω στα αγγλικά το πρόσφατο κείμενο-ανταπόκριση του πρώην προέδρου του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου της Σίφνου, Γεώργιου Τρούλλου, το οποίο ενδεχομένως να απαντήσει κάποια ερωτήματα κι ακόμα και να καταρρίψει ορισμένες παρερμηνείες, προς όφελος των μη-ελληνόφωνων φίλων μας.

Κλείνοντας, ένα προσωπικό σχόλιο: θεωρητικά, όλοι μας αγαπάμε τη Σίφνο και θέλουμε ό,τι καλύτερο για εκείνη. Πρακτικά, αυτό μεταφράζεται, νομίζω, σε διάλογο και συνεργασία και διάθεση, με ψυχραιμία και ανοιχτό μυαλό, για την επίτευξη ενός κοινού στόχου: την ασφάλεια, προστασία και ευημερία του νησιού μας. Όχι, όπως αντιθέτως συμβαίνει, στη δημιουργία αντίπαλων στρατοπέδων και συνεχείς λογομαχίες που δεν βγάζουν πουθενά. Η Σίφνος δεν είναι μόνο το λιμάνι και τα χωριά και τα τοπία της, αλλά και οι άνθρωποι που την απαρτίζουν. Ας διαλέξουμε προσεκτικά ποιοι θέλουμε να είμαστε.

Για να διαβάσετε το πρωτότυπο κείμενο του Γ. Τρούλλου, πατήστε εδώ.

Καβαλώντας μηχανές στα πλαγιαστά

b8d706235563cb20d294f46c97ac1aff

Έχετε ακούσει για το Valentino Rossi; Είναι ο λόγος που o φίλος μου είναι ακόμα ζωντανός.

Ο Valentino Rossi είναι αναβάτης του Moto GP. Αυτό μάλλον το ξέρατε, αλλά εγώ, μέχρι πολύ πρόσφατα, δεν το ήξερα. Δεν ήξερα καν ότι αυτοί οι τύποι ονομάζονται «αναβάτες» κι όχι «οδηγοί» – έπρεπε να το ψάξω στο Google. Δεν ξέρω καλά-καλά το Moto GP τί είναι, εκτός του ότι έχει διάφορους τρελλούς που καβαλάνε μηχανές, συνήθως πλαγιαστά, με ταχύτητες που δεν μπορώ καν να συλλάβω, και η συχνότητα με την οποία εκτοξεύονται απ’ τις μηχανές τους ή βγαίνουν απ’ την πορεία τους ή παίρνουν φωτιά με κάνει να αναρωτιέμαι πως είναι κανείς τους ακόμα ζωντανός. Αλλά είναι, όπως και ο φίλος μου.

Ο Rossi πάντως είναι καλός, αυτό το ξέρω. Δεν έχει φόβο πάνω στη μηχανή, δεν έχει δισταγμό.  Έχω ακούσει να τον λένε «ο γέρος» κι αυτό με κάνει να νιώθω μια απροσδιόριστη εγγύτητα, κάτι σαν αλληλεγγύη, γιατί είμαστε περίπου στην ίδια ηλικία κι έχουμε ακόμα κι οι δύο μας να κάνουμε πολλά. Κι ο γέρος αφήνει συστηματικά τους νεότερους ανταγωνιστές του πίσω. Αν ήμουν εγώ στη θέση του, θα έμπαινα στον πειρασμό να τους δείξω κανένα δάχτυλο καθώς περνάω, αλλά ο Rossi δε μου φαίνεται ούτε αλαζονικός ούτε ψωνισμένος. Είναι ένας άνθρωπος που απλά κάνει αυτό που κάνει, και το κάνει καλά. Και το κάνει επίμονα, ότι κι αν συμβεί: μιλάμε για τον τύπο που έσπασε πρόσφατα το πόδι του σε δυο μεριές κατά τη διάρκεια της προπόνησης. «Λυπάμαι για το συμβάν,» είπε (σα να ζητάει συγνώμη). «Τώρα θέλω μόνο να ξανανέβω στη μηχανή μου το συντομότερο δυνατόν». Και το ‘κανε: μέσα σε λίγες βδομάδες είχε επιστρέψει. Εκεί που, χωρίς αμφιβολία, ανήκει.

Είμαι συγγραφέας, και το μυαλό μου τα βλέπει όλα σαν ιστορίες. Να μια ιστορία που μ’ αρέσει: αυτός ο Valentino Rossi, πάντα χαμογελαστός, να κυνηγάει ένα όνειρο που δε θα το φτάσει ποτέ, γιατί κάθε φορά που φτάνει στο τέρμα, εκείνο μετακινείται στον επόμενο αγώνα, στο επόμενο Grand Prix. Να αψηφά το χρόνο και το θάνατο πάνω στη μηχανή του, πλαγιαστά, και να σώζει ζωές. Έχω σκεφτεί να το ψάξω λίγο, να μάθω περισσότερα γι’ αυτόν – από πού ξεκίνησε και πώς. Πώς πήρε την πρώτη του μηχανή, πόσες φορές ξέφυγαν τα όνειρά του απ’ την πορεία τους και πήραν φωτιά, πόσα εμπόδια ξεπέρασε για να βρεθεί εκεί που είναι. Αλλά μ’ αρέσει η δική μου εκδοχή, η εικόνα που έχω σχηματίσει στο μυαλό μου από δυο-τρεις συνεντεύξεις, μια χούφτα φωτογραφίες κι από αυτά που λέει ο φίλος μου για κείνον. Μ’ αρέσει η αίσθηση που έχω γι’ αυτόν, παράξενα οικείος και πάντα, ακλόνητα θετικός, με το ανοιχτό του πρόσωπο και τις γραμμές που δημιουργούνται από το γέλιο και μια λάμψη στα μάτια του που μου λέει πως έχει το χιούμορ που μ’ αρέσει: την ικανότητα να γελάει με τον εαυτό του. Φαντάζομαι πως θα μπορούσαμε να κάναμε παρέα, εγώ κι ο Rossi, ο Vale, όπως τον αποκάλεσαν οι εκπρόσωποι του φαν κλαμπ (τους έγραψα – τους έστειλα κάτι σε ημι-παρανοϊκό fanmail εξ αγχιστείας, κι είχαν, παρ’ όλα αυτά, την καλοσύνη να μου απαντήσουν) και να ένιωθα πολύ άνετα μαζί του. Δεν έχω όμως καμία επιθυμία προσωπική να γίνει κάτι τέτοιο. Δε θα πήγαινα μακριά, δε θα διάνυα αποστάσεις – κυριολεκτικές ή μεταφορικές – για να τον συναντήσω. Ο Rossi είναι ήρωας για πολλούς, χιλιάδες θαυμαστές που στέκονται στην άκρη της πίστας με τα πρόσωπά τους βαμμένα, να φωνάζουν τ’ όνομά του, να τον ωθούν να πάει μπροστά – κι εγώ είμαι μόνο μια θαυμάστρια εξ αγχιστείας. Αλλά του χρωστάω κάτι μεγαλύτερο από το άθροισμα της αγάπης και της αφοσίωσης που του δίνουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι καθημερινά, γιατί έσωσε, μάλλον, τη ζωή του φίλου μου.

Μάλλον. Mε τη συμβολική έννοια οπωσδήποτε, παρ’ ότι κυριολεκτικά σώθηκε περισσότερο απ’ το χειρούργο που έφτιαξε την καρδιά του. Επτά ώρες χειρουργείο χωρίς αναισθησία, διότι αυτός ο φίλος μου (ας τον πούμε Κώστα) αρνήθηκε να χειρουργηθεί κοιμισμένος. Είχε μια προηγούμενη συνάντηση με το θάνατο, ένα ατύχημα με μηχανή. Γλίτωσε κι απ’ το πέσιμο κι απ’ το ταξίδι με ελικόπτερο για το νοσοκομείο στην Αθήνα, μόνο και μόνο για να χάσει, παραλίγο, τη ζωή του απ’ την αναισθησία, καθώς δουλεύαν οι γιατροί για να του φτιάξουνε τα κόκκαλα. Το φάρμακο αρνήθηκε, τότε, να τον αφήσει να ξυπνήσει, κι έτσι ο Κώστας αρνήθηκε το φάρμακο, αυτή τη φορά. Επτά ώρες επέμβαση στην καρδιά, να προσπαθεί να μείνει ξύπνιος, να προσπαθεί να μην ενδώσει στο σοκ, να μην αφεθεί. Και ο χειρούργος – ένας ακόμα ήρωας αυτής της ιστορίας – να τον κρατάει όπως μπορεί, να τον κρατάει συνδεδεμένο με μια ζωή που προσπαθούσε συνεχώς να του ξεφύγει, μια ζωή που δεν είχε ζήσει ακόμα, μιλώντας του για μηχανές και για το Valentino Rossi. Το φαντάζεστε, μπορείτε; Εγώ μπορώ, αλλά δε θέλω. Ο Κώστας διηγείται αυτή την ιστορία εύκολα, γιατί είναι δική του και γιατί τέλος καλό, όλα καλά, αλλά για μένα είναι δύσκολο να την ακούω. Με κάθε διήγηση, με κάθε λεπτομέρεια που προσθέτει, καθώς κάθεται δίπλα μου με μάτια να λάμπουν και κόκκινα μάγουλα και χέρια-πόδια να κινούνται ασταμάτητα και το αίμα να κυλάει ρυθμικά στις φλέβες του, πιο ζωντανός από οποιονδήποτε έχω γνωρίσει, όλα χάρη σε μια καρδιά που επισκευάστηκε, εγώ το μόνο που ακούω είναι πόσο κοντά έφτασε στο να μην είναι εδώ καθόλου. Πόσο τρομαχτικό πρέπει να ήταν όλο αυτό.

Το φαντάζεστε; Εικοσιεφτά χρονών και να ‘χει πολλά ακόμα να κάνει, και όμως να ‘ναι ξαπλωμένος οριζόντια, χλωμός κι ακίνητος, σ’ ένα κρεβάτι χειρουργείου – ενώ θα έπρεπε να είναι έξω κι όρθιος, να τρέχει εδώ κι εκεί όπως πάντα, λίγο παράτολμος, λίγο επαναστατημένος, τελείως ξέγνοιαστος, και να τα γράφει όλα στ’ αρχίδια του, και να του είναι ξένα αυτά τα απαίσια μηχανήματα για πολλά, πολλά ακόμα χρόνια. Και να κρατιέται όπως μπορεί από μια ζωή που μόλις έχει αρχίσει, μόνο και μόνο γιατί γεννήθηκε με μια καρδιά που είχε το λάθος σχήμα για να χτυπάει. Όταν το σκέφτομαι, αναδρομικά, χάνει η δική μου η καρδία, η υγιής, για λίγο το ρυθμό της. Κλαίω καθώς τα γράφω αυτά και αν το ήξερε ο Κώστας θα μ’ έβριζε και θα ‘χε δίκιο, γιατί τέλος καλό, όλα καλά, και η καρδία του χτυπάει όπως πρέπει. Θα είχε δίκιο αλλά αναρωτιέμαι, καμιά φορά, γιατί ήταν ανάγκη να ‘ναι τόσο δύσκολο. Γιατί να πρέπει εκείνος να προσπαθήσει τόσο πολύ για να επιβιώσει ενώ εμείς οι άλλοι, οι περισσότεροι, κουτσά-στραβά τη βγάζουμε, χωρίς ιδιαίτερο κόπο. Γιατί χρειαζόταν να ‘ναι τόσο δυνατός, γιατί χρειαζότανε να μάθει τόσες φορές, τόσο νωρίς, πόσο σκληρά περαστική είναι η ζωή μας, πόσο ελάχιστα κρατιόμαστε απ’ αυτήν. Ενώ θα έπρεπε, δικαιωματικά, να είναι ξέγνοιαστος και να τα γράφει όλα στ’ αρχίδια του.

Δεν ξέρω καν αν πιστεύει σε κάτι, σε τίποτα περισσότερο από την κάθε μέρα που ξυπνάει το πρωί στον κόσμο αυτόν. Δεν ξέρω αν πιστεύει σε θαύματα, παρ’ όλο που είναι λίγο θαύμα ότι ζει. Όχι με τη θρησκευτική έννοια, αλλά από κείνα τα θαύματα που κάνουν οι άνθρωποι, από κείνα που μπορώ ακόμα κι εγώ, η άπιστη, να τα πιστέψω. Το νησί που ζει ο Κώστας έχει για την Αθήνα, τους μη-τουριστικούς μήνες, τρία πλοία την εβδομάδα. Η επέμβαση που χρειαζόταν, άμεσα, στην καρδιά, έπρεπε να γίνει σε ιδιωτικό καρδιολογικό νοσοκομείο της Αθήνας. Με κόστος που η οικογένειά του – η οποιαδήποτε οικογένεια – δε θα μπορούσε άμεσα να καλύψει: χιλιάδες ευρώ σ’ αντάλλαγμα για έναν 27χρονο που είχε ακόμα πολλά να κάνει. Οι άνθρωποι του νησιού κινητοποιήθηκαν και, μέσα σε δύο μέρες, μάζεψαν τα χρήματα για το νοσοκομείο. Κι ενώ οι προσφορές ήταν ανώνυμες και η οικογένεια του Κώστα έκανε ότι μπορούσε για να μην το μάθει ο ίδιος, εκείνος το έμαθε. Κι όταν επέστρεψε στο νησί, με παρακλήσεις και απειλές κατάφερε να πάρει στα χέρια του τη λίστα από τα αρχεία της τράπεζας όπου είχαν γίνει οι δωρεές, όλα τα άτομα που είχαν συνεισφέρει, και πήγε και τους ευχαρίστησε έναν-έναν προσωπικά. Κι αυτός είναι ο άνθρωπος που δε δέχεται να του πεις ευχαριστώ όταν κάνει κάτι για σένα – και κάνει πράγματα, συνέχεια, για πολλούς. Αυτός είναι ο άνθρωπος που τον λέω φίλο μου, και δε θα μπορούσα μάλλον να τον λέω τίποτα αν δεν ήταν όλοι αυτοί, και ο γιατρός του, και ο Valentino Rossi. Εδώ υπάρχει ένα χρέος, δικό μου, γιατί η δική μου η ζωή θα ήτανε πιο άδεια χωρίς εκείνον, και δε θέλω να φανταστώ μια μέρα που να μην ξυπνήσει σ΄ αυτό τον κόσμο το πρωί.

Έχουν ακούσει όλοι ένα ευχαριστώ: ο χειρούργος που τον φρόντισε, οι νοσοκόμοι, οι άνθρωποι του νησιού που έβαλαν το χέρι τους στην τσέπη χωρίς δεύτερη σκέψη – όλοι, εκτός από το Valentino Rossi. Κι ίσως αυτό να είναι από μέρους μου ευχαριστήρια επιστολή, το ημι-παρανοϊκό μου ραβασάκι από μια θαυμάστρια εξ αγχιστείας. Θα ήθελα να σταθώ μπροστά του και να τον ευχαριστήσω προσωπικά, να τον κοιτάξω στα μάτια και να του σφίξω το χέρι. Αλλά υπάρχει μια απόσταση ανάμεσα σ’ αυτή την ευχή και την εκπλήρωσή της και, από εδώ που στέκομαι, σ’ ένα νησί μέσα στη μέση του χειμώνα, είναι μια απόσταση που μόνο οι λέξεις μου μπορούνε να διανύσουν.

Έχω μια φαντασίωση, όμως: πως θα βρεθούν αυτοί οι δύο. Ότι θα εμφανιστεί ο Valentino Rossi στο νησί και θα πάνε με τον Κώστα για ένα ποτό. Χωρίς αλκοόλ, προφανώς, γιατί ξέρετε: καρδιά. Ότι θα εμφανιστεί, έτσι στα ξαφνικά, και θα ‘ναι κάπως σα θαύμα που μπορεί κι ο φίλος μου να το πιστέψει, και να αρχίσει, ύστερα, να πιστεύει και σ’ άλλα πράγματα, σε καλά και θετικά, σε μέρες που ‘ρχονται και είναι όλα εύκολα, και στον εαυτό του, στη δική του δύναμη και αξία. Σε πράγματα πιο μεγάλα από την κάθε μέρα που περνάει στον κόσμο αυτό. Σε πράγματα απίθανα που γίνονται πιθανά, και στο να πιεις ένα ποτό με έναν άνθρωπο που ίσως σου έσωσε τη ζωή. Καμιά φορά αναθεωρώ τη φαντασίωση με λίγη λογική: είναι μακριά για να ‘ρθει ως εδώ ο Valentino, να φτάσει μέχρι το νησί μας στη μέση του πουθενά, και έχει και δουλειές. Θα προσκαλέσει, όμως, τον Κώστα στο χωριό του, την Tavullia (το έψαξα στο ίντερνετ) και θα πιούν το ποτό τους εκεί, και θα μιλάνε για τις πρώτες τους μηχανές και πόσο γρήγορα πηγαίνανε, ή για ότι λένε μεταξύ τους αυτοί οι μηχανόβιοι τέλος πάντων. Σε μια ζωή γεμάτη με απίθανα πράγματα, σε έναν κόσμο γεμάτο ήρωες που δεν τους περιμένεις, είναι πιθανό; Ποια απόσταση θα πρέπει να διανύσω για να γίνει;

Θα ήταν, σκέφτομαι, καλό αν ο Κώστας ήταν ένα μικρό αγοράκι, χαριτωμένο κι αγγελικό και αξιολύπητο, και να μπορούσα να πω «Αχ κύριε Rossi, έλα να δεις τον μικρό Κωστάκη και να τον κάνεις να χαμογελάσει». Θα ‘βγαινε μια πολύ ωραία φωτογραφία και τα λοιπά – τα μίντια θα ενθουσιάζονταν. Αλλά, είτε καλώς είτε κακώς, αυτός ο Κώστας, ο δικός μας, είναι ένας άντρας 30 χρονών με μούσια σαν τρομοκράτης και ένα βλέμμα που, άμα θέλει, σε σκοτώνει, κι είναι συχνά απότομος, συχνά εκνευρισμένος, κι είναι πολύ πιο πιθανό να σε στείλει στο διάολο παρά να σου κάνει κομπλιμέντα, αλλά είναι ο καλύτερος, ο πιο γενναιόδωρος άνθρωπος που εγώ έχω συναντήσει, κι αν δεν υπήρχε εδώ για να με βρίζει όταν κάνω μαλακίες, αν είχε γίνει κάτι και δεν υπήρχε, θα πήγαινα στο διάολο μόνη μου, χωρίς δεύτερη σκέψη. Και δυστυχώς δεν είναι ούτε λίγο αξιολύπητος (ο μικρός Κωστάκης κερδίζει αυτό το γύρο), αλλά έχω την αίσθηση πως ο Valentino, στη δική μου εκδοχή, θα περνούσε καλά μαζί του. Έχω την αίσθηση ότι υπάρχει, ανάμεσα σ’ αυτούς τους δύο, κάποια παράξενη εγγύτητα που ξεπερνά τις αποστάσεις που τους χωρίζουν, που φτάνει πιο μακριά από μια αγάπη που μοιράζονται να καβαλάνε μηχανές στα πλαγιαστά και ν’ αψηφούν το θάνατο.

Οπότε, Valentino Rossi: σ’ ευχαριστώ. Σου χρωστάω κάτι που δεν ξεπληρώνεται με λέξεις. Είσαι ένας ήρωας για πολλούς, αλλά τώρα και για μένα. Δε θα με δεις βαμμένη με τα χρώματά σου στις πίστες, αλλά σου εύχομαι να πας πάντα μπροστά και να μη σταματήσεις να τρέχεις πίσω απ’ τα όνειρά σου. Κι αν θέλεις να με ακολουθήσεις σ’ αυτό το ταξίδι ώστε να γράψουμε μαζί ένα απίθανο τέλος γι’ αυτή την ιστορία, δείξε μου την απόσταση κι εγώ θα τη διανύσω.

 


Το κείμενο αυτό είναι η προσπάθειά μου να μεταφράσω το πρωτότυπο, How Valentino Rossi saved a life, το οποίο δημοσιεύτηκε πριν λίγες μέρες στο αγγλικό μου blog, 100 days of solitude.